- Wat is ijzersulfaat?
- Hoe maak je roestwater?
- Hoe gebruik je ijzersulfaat bij natuurlijke verf?
Zuren en Basen
Natuurlijk verven is altijd een spel van zuren en basen. Hiermee kun jij de kleuren laten veranderen.
Je werkt met de kleurstoffen of de organische pigmenten van levende planten. Ook al heb je de plant materie opgekookt of verder verwerkt, de kleurstoffen bevatten nog steeds actieve kleurmoleculen.
Deze moleculen zijn nog reactief op zonlicht, UV stralen, oxidatie met zuurstof en ook nog met de zuurtegraad van jouw papier of doek. Restjes fotosynthese in jouw kunstwerk.
Maar jij kunt dus ook nog iets toevoegen wat de kleurmoleculen een shift geeft. Ook jij kunt spelen met de ph waarden.
Ja het is feest.
Wat is IJzersulfaat?
Een van de meest indrukwekkende modifiers is ijzersulfaat. Het is een ijzerzout van zwavelzuur. Het is een poederachtig, soms korrelig stofje. Prachtig bleek groen.
IJzersulfaat komt van nature in planten voor en speelt een rol bij de fotosynthese. Het helpt de plant energie uit zonlicht te halen. Het vormt het diepe groen in bladeren en grassen. Tuinders gebruiken het in hun grasveldjes tegen mos.
Het is wateroplosbaar. Daardoor kun je het toevoegen aan natuurlijke water gedragen verfstoffen.
Met natuurlijk verven geeft het magische zwarten, grijzen en bruinen aan tannine rijke plantmaterie. En verdonkert rood en oranje. Soms verschuift de ph van je inkt of verfbad zo, dat je totaal andere kleuren krijgt. De lichtvastheid kan verbeteren evenals de houdbaarheid van inkten.
Het is wel een product wat aandacht vraagt. Teveel ijzersulfaat geeft ijzervraat aan je werk. En wol reageert er ook niet fijn op. Ik gebruik met de natuurlijke inkt vooral drupjes, snufjes, mespuntjes….rustig aan dus. Het is niet giftig maar ik vind zelf wel dat het kan bijten op mijn handen als ik niet alert ben.
Voor verfbaden kun je grotere hoeveelheden gebruiken. Daar is gestandaardiseerde receptuur voor. Deze informatie is prima online te vinden.
IJzersulfaat kun je als groenachtig poeder online kopen. Hier zijn wat adresjes.
https://meaningfulcrafts.com/nl/product/iron-sulfate/
https://www.hekserij.nl/product-tag/ijzersulfaat/
https://www.thedutchcottage.nl/webshop/beitsmiddelen/
Maar nu komen we bij het roestwater.
Je kunt dus ook zelf een variant op ijzersulfaat maken. Roestwater!
En het voordeel hiervan is dat roestwater iets vriendelijker is dan sulfaatpoeder. Het is zachter en de effecten blijven evengoed mooi.
Roestwater is niets anders dan ijzer geweekt in een mengsel van water en azijn. Dit oxideert en je krijgt een waterig mengsel vol met roestdeeltjes.
Deze kun je druppelsgewijs toevoegen aan inkt of verfbad. En zelfs direct mee verven. En het blijft jaren lang goed! Hoe duurzaam wil je het hebben……
Kortom het is weer tijd, voor duurzaam ‘klooien & prutsen’. Doe je mee?
Heb je roestwater gemaakt? En er mee gewerkt? Tag mij als je het laat zien op Instagram. Dan kan ik mee genieten! @sonjatara1
Enjoy! With care. 😉
Roestwater maak je zo:
Je hebt nodig: twee schone glazen potten, ijzeren voorwerpen, water, witte azijn, doekje of pantykous, elastiek of touw.
Maak een azijn-water mix: 1 deel witte azijn op 2 delen water. (Hoeft niet op de ml precies. Volg je instinct.)
Let op! Zorg voor jezelf. Denk om je handen. Roestwater kan bijten. Vlekken geven aan kleding. Houd weg van dieren en kinderen. De pot blijft open, dus zet op een veilige plek waar niemand bij kan. Handschoenen bij het overgieten kan handig zijn.
En…please…niet voor consumptie. Dank u.
Gebruik potten, pannen, zeven, lepels, hierna NIET meer in de keuken. Koop desnoods bij de kringloop oude spullen die je alleen voor verf maken gebruikt. Houd natuurlijk verven en koken in keuken gescheiden.
Oké, Here we go:
Stap 1: verzamel ( schone) ijzeren voorwerpen. Spijkers, schroefjes, schuursponsjes, iron scraps
Stap 2: doe deze ijzeren dingen in een van de schone glazen potten, de andere pot houd je apart
Stap 3: de glazen pot met het ijzer, vul je met 1 deel azijn op 2 delen water, tot alles onderstaat
Stap 4: dek de pot af met een stukje doek of een pantykous, NIET afsluiten met het deksel (= boem!)
Stap 5: het ijzeren heeft zuurstof nodig om te oxideren = roest
Stap 6: giet om de twee dagen de inhoud van je ijzer pot over in de tweede glazen pot
Stap 7: door het overgieten komt er steeds zuurstof bij en gaat het ijzer reageren = roest
Stap 8 : het water kleurt van licht oranje naar donker oranje
Stap 9: laat ongeveer 2 weken oxideren en giet regelmatig over in de andere pot. Mocht er azijn-water verdampen kun je altijd bijvullen. Het kan er best ‘vies’ uit gaan zien.
Stap 10: je hebt nu een pot vol met roestwater. Onderin kan het wat dikker en meer wolkig zijn. Giet je mengsel door een zeef om de ijzeren voorwerpen te verwijderen. Filter een tweede ronde door een schone pantykous of koffiefilter om kleine gruis deeltjes te verwijderen.
Stap 11: Je hebt nu een fles of pot vol met roestwater. Schudden vooraf en klaar voor gebruik. Je mag de fles of pot nu wel sluiten met een deksel en zo bewaren. Het oxidatie proces is gestopt met het verwijderen van de ijzeren voorwerpen. De pot kan dus dicht!
Trouble shoot
Gaat je pot met ijzer en azijn echt rot stinken? Weg gooien. Opnieuw beginnen. Waarschijnlijk bacterie groei van straatvuil. Schoner werken bij volgende ronde.
Schuimlaag, rare geurtjes anders dan azijn en ijzer? Sorry…something has gone wrong.
Het kan zijn dat het mengsel troebel wordt en er donkere deeltjes in drijven. Maar nog geen stank? Misschien anorganische vuil resten wat aan oud ijzer heeft gezeten. Bij de volgende overgiet beurt kun je filteren door het mengsel door een schone pantykous te gieten. Handschoenen aan. Spoel je ijzer kort af met schoon water. En het kan weer terug in het gefilterde azijn-water mengsel.
Zolang het niet rot stinkt is er geen bacterie groei. En is extra filteren voldoende.
Weggooien, ja…hoe dan? In principe is dit mengsel geen belasting voor het milieu. Maar wees aub zorgvuldig. Niet door je gootsteen. En ook niet in het riool. Niet in het wateroppervlak.
Ik heb een grindkuil gemaakt naast mijn huis. Niet bij de planten in de buurt. Waar ik beschimmelde natuur inkten en andere eko-minkukels in giet. Vaak met een emmer regenwater er overheen. Bij twijfel kun je altijd naar de gemeentereiniging gaan. Daar is een depot voor chemisch afval.
IJzersulfaat gebruiken
Bij het maken van Wilde Inkt en lake pigments gebruik ik graag ijzersulfaat. Vooral bij tannine houdende plantdelen kan ik zitten watertanden bij het zien ontstaan van zwarten en grijs groenen. Denk aan inkt van schorsen en basten.
Ik voeg snufjes poeder toe aan mijn basis inkten en verfbaden. En laat het een half uurtje trekken zodat de ph waarde van mijn inkt kan reageren. Dan pas ga ik kleur testen.
Belangrijk: test steeds de toonwaarden. Mini beetjes. Onderzoek. Test. Rustig aan. Wees geduldig, test steeds beetje inkt. En documenteer wat je doen. Maak een boekje met kleurtesten
Helaas kan ik niet meer vertellen over het gebruik op papier of textiel. Dat ben ik zelf nog aan het leren. More to come!
Gulden Roede inkt wordt prachtig mos groen. Boerenwormkruid ook diep groen. Varen wordt grijs. Els varieert tussen donker bruin en gitzwart. Fluitenkruid een bleek groen. Galappel en Wilgen bast diep zwart. Bast van de Den, Vlier en Salie geven grijzen en zwarten. Soms met een zweem groen. Vrouwenmantel een diep bruine chocolade kleur. Magische momenten.
